Module 6c. Het pad van de vechter
Hey!
Kom lekker te zitten,
schuif fijn aan bij deze module
welkom
De verdieping in jouw beschermingsmechanisme
In verbindingsvol contact met jouw vechtersdeel
De vechter in jou is een innerlijke beschermer die je door moeilijke tijden heen heeft geholpen. Deze kracht heeft je gebracht waar je nu bent: het gaf je de moed om grenzen te stellen, je stem te laten horen en je ruimte in te nemen wanneer dat nodig was. Hoewel deze vechtersreactie waardering verdient – geen veroordeling of onderdrukking – kan deze kracht soms ten koste gaan van jezelf of anderen. Wanneer je vanuit dit oude beschermingsmechanisme blijft reageren, kun je het gevoel hebben dat je constant paraat moet staan, altijd waakzaam moet zijn.
In deze module ga je op ontdekkingsreis naar je innerlijke vuur. Door te onderzoeken wat deze energie je werkelijk wil vertellen, ontdek je nieuwe mogelijkheden. Je leert dat je soms helder en direct kunt zijn, en soms ontvankelijk en luisterend. Het gaat niet om het doven van je innerlijke vuur, maar om het beter te leren richten.
Om te ontdekken hoe een vechter zich voelt en gedraagt wanneer die getriggerd wordt, volgen we in dit deel van de cursus het verhaal van Sam. Sam leert, net als jij, hoe de vechtersreactie in het dagelijks leven werkt. We zien hoe Sam worstelt met de constante drang naar controle, maar ook hoe ze groeit: van iemand die impulsief en dominant reageert, naar iemand die bewust kiest tussen actie en verbinding – ook als dat spannend voelt.
Door over haar reis te lezen, leer je hoe jij:
- je vechtersreactie kunt herkennen;
- kunt voelen welke gevoelens en behoeften onder het vechten liggen;
- je eigen tempo kunt respecteren én jezelf kunt uitdagen om te groeien;
- je natuurlijke kwaliteiten bewust kunt inzetten.
Na het verhaal van Sam vind je twee video’s die je helpen om op een diepere laag contact te maken met de vechter in jou. Tijdens de video’s gaat je ratio even uit en maak je contact met je gevoelslaag:
- In de eerste video maak je kennis met drie delen van jezelf door middel van een reflectieve oefening. Je gezonde deel, je vechtende deel en je gevoelige deel krijgen elk een stem, waarbij het vechtende deel (je beschermingsmechanisme) de meeste aandacht krijgt. Zodra je naar alle delen hebt geluisterd en specifiek hebt ingezoomd op je vechtende deel, kun je door naar de volgende video.
- In de tweede video ga je aan de slag met Somatic Experience en duik je dieper in je gevoelige (trauma)deel. Door langdurig te vechten heeft je lichaam spanning opgebouwd. Via beweging en ademhaling leer je door deze spanning heen te bewegen en maak je een diepe reis door je gevoelsveld. Zo ontstaat er ruimte voor het ontladen en het loslaten van vastgezette emoties.
Deel 1: Het pad van de vechter begrijpen
Wanneer de vechter ontwaakt
Ik neem je mee in het verhaal van Sam.
De vele gezichten
van je vechtersreactie
Sams verhaal laat zien hoe de vechtersreactie zich kan manifesteren in je dagelijks leven. Soms is dit krachtiger dan je zelf doorhebt en merk je niet eens hoe het je interacties kleurt. Kijk ook maar eens naar deze situaties.
In intieme relaties
Je partner doet iets ‘niet goed’ volgens jouw standaarden. In plaats van het te bespreken, neem je de controle over. Je stem wordt luider, je houding dominanter. Wat je eigenlijk wilt zeggen is: ‘Ik wil gezien worden in mijn manier van doen’ – maar wat er uitkomt is een geïrriteerde preek over ‘de juiste manier’.
In sociale situaties
Tijdens een gesprek over een onderwerp waar je veel van weet, merk je dat je het warm krijgt en dat je hartslag versnelt. Je wacht niet meer tot anderen zijn uitgepraat en begint met het delen van jouw mening, waarbij je duidelijke gebaren gebruikt. De onderliggende behoefte – gehoord en erkend worden in je kennis – verdwijnt onder een stortvloed aan feiten en argumenten.
In je planning
Je agenda is tot op de minuut gevuld. Als iemand last-minute om hulp vraagt, voel je direct irritatie opkomen. Je reageert door toch alles te willen regelen (ten koste van jezelf), óf door zo fel ‘nee’ te zeggen dat de ander zich afgewezen voelt. De vraag die je jezelf eigenlijk zou willen stellen: ‘Wat heb ik nodig om hier rustig mee om te gaan?’
Journaloefening
Herken je vechtersreactie
Pak je pen en papier erbij en neem even de tijd om te journallen.
Journal afgerond?
Nu je hebt gezien hoe de vechtersreactie zich in het dagelijks leven laat zien, ga je langzaam maar zeker verder op je verkenningstocht. In het volgende deel onderzoek je waar de vechter in jou vandaan komt en hoe die zich heeft ontwikkeld en onderdeel van jou is geworden. Dit onderzoek helpt je om je vechtersreactie beter te begrijpen en er op een nieuwe manier mee te leren werken.
Maybe you’re not being cold. Maybe you’re just overwhelmed. Replying to messages can feel like a task, plans can feel like chores, and even simple conversations can feel like emotional labour. You’re tired, overstimulated, and trying to protect what little energy you have left. Your nervous system needs safety before it seeks connection. Until then, rest. Reset. Be gentle with yourself.
— Vex King
Deel 2: De vechter doorvoelen
Je vechtersreactie van binnenuit begrijpen
Een vechtersreactie ontwikkelt zich vanuit een samenspel van karakter en de omgeving waarin je opgroeit. Sam had bijvoorbeeld van nature al een vurig karakter en was het kind dat al op tweejarige leeftijd met gebalde vuistjes op de grond stampte van frustratie. Ondertussen groeide hij op in een gezin waar directe confrontatie en sterke emoties de norm waren.
Andere voorbeelden van situaties waarin het vechtersreactie zich kan ontwikkelen zijn situaties waarin:
- een van je ouders of beide ouders een sterke vechtersreactie toonde
- je al vroeg leerde dat je het ‘toch zelf moet doen’
- er een directieve opvoedingsstijl was met weinig ruimte voor overleg
- je in een omgeving opgroeide met veel fysiek of emotioneel geweld
- er weinig emotionele afstemming was binnen het gezin
- je jezelf moest zien te redden, thuis, op straat of op school
- je vroeg verantwoordelijk werd gemaakt voor jezelf of anderen
Wanneer je daarnaast een extraverte, temperamentvolle persoonlijkheid hebt, kan dit de vechtersreactie verder versterken. Je ziet dit bijvoorbeeld bij kinderen die:
- van nature veel energie en daadkracht hebben
- snel gefrustreerd raken als iets niet lukt
- een sterke eigen wil tonen
- makkelijk in actie komen.
- direct reageren op situaties
- een natuurlijke drang hebben om zich te uiten
Tip – Wil je dieper inzicht krijgen in jouw vechterssreactie en waar deze vandaan komt?
Pak dan de opdrachten uit het puzzeldocument er eens bij – op een moment dat jou uitkomt.
In gesprek met je innerlijke stemmen
Je vechtersreactie is een krachtig beschermingsmechanisme dat zich ook nu nog laat zien in je leven. Om te begrijpen wat er gebeurt als je vechtersreactie het overneemt, keren we terug naar de ei-theorie uit de introductie van deze cursus. Je herinnert je vast dat we allemaal drie delen in ons dragen: een gezond deel, een overleefdeel en een traumadeel. Deze delen bepalen samen hoe je reageert op uitdagende situaties. Ieder deel heeft een eigen karakteristieke stem: je gezonde deel spreekt met een heldere, evenwichtige stem die weet wanneer er actie nodig is. Je overleefdeel uit zich als een krachtige, beschermende stem die je aanzet om controle te houden. Je traumadeel praat met een zachtere, kwetsbare stem die vaak verstopt zit onder al die daadkracht, die ook gehoord wil worden, maar zich niet snel laat zien.
In de volgende video ga je in gesprek met de verschillende stemmen, waardoor je kunt ontdekken wat elke stem je probeert te vertellen. In deze video is er vooral aandacht voor je ‘overleefstem’.
Deze video-oefening is bedoeld om regelmatig te herhalen. Door te oefenen leer je herkennen wanneer en waarom je vechtersreactie wordt geactiveerd en ontwikkel je een fijngevoeligheid waarmee je al vroeg kunt signaleren: ‘ah, nu komt mijn vechtersreactie naar boven’. Je strijdlustige stem wordt een bekende metgezel – een waar je met begrip naar leert luisteren. Je ziet niet alleen meer de kracht, maar ook de beschermende intentie die ervan uitgaat. Je gezonde stem krijgt dan meer ruimte en zegt: ‘We hebben verschillende keuzes. Hoe kunnen we krachtig én verbindend zijn?’
Blijf bij elke herhaling van de video nieuwsgierig naar nuances in je reacties. Naarmate je groeit tijdens deze cursus, ontwikkel je een rijkere dialoog met jezelf – een waarbij je steeds vaker vanuit je gezonde deel kunt waarnemen en handelen.
Een verdieping van de stemmen
Nu je de verschillende stemmen van de vechter in jou hebt leren kennen, gaan we kijken hoe deze zich in de praktijk uiten. Het voorbeeld van Sam kan je helpen om je eigen stemmen beter te herkennen in je dagelijks leven:
Het overleefdeel: het controlerende harnas
Dit is het deel dat direct in actie komt bij stress – denk maar aan hoe Sam meteen wilde ingrijpen wanneer een collega een oefening ‘verkeerd’ uitlegde. Het werkt als een waakzame poortwachter die paraat staat en de controle wil houden.
In het lichaam merkt ze de volgende signalen op:
- een gespannen, dominante houding, zoals haar rechte rug en opgeheven kin bij de koffiezaak
- kaken die op elkaar klemmen en gebalde vuisten
- een verhoogde hartslag en een oppervlakkige ademhaling
- een warm gevoel dat opstijgt
In het gedrag ziet Sam patronen zoals:
- direct willen ingrijpen of oplossen, zoals het steeds overnemen van behandelingen
- moeite met delegeren en alles zelf willen doen
- constant bezig zijn, zonder pauze te nemen
In haar communicatie:
- een verheven stem
- anderen onderbreken en direct je mening geven
- in discussie gaan en weinig ruimte laten voor andere perspectieven
Het traumadeel: onder het harnas
Onder het beschermende gedrag van het overleefdeel ontdekt Sam een diepere laag van pijn en verdriet. In therapie durft ze voor het eerst toe te geven hoe vermoeiend het is om altijd sterk te moeten zijn, om nooit de controle te kunnen loslaten.
In dit traumadeel huizen:
- een diep verlangen naar echte verbinding
- angst om de controle los te laten
- de vermoeidheid van het constant ‘aan’ moeten staan
Waar de bevriezer helemaal verstilt en de vermijder wegloopt, gaat de vechter juist in de aanval of de controle. Deze constante staat van paraatheid kan uitputtend zijn en vraagt om zachte aandacht en begrip.
Het gezonde deel: de wijze kern
Door zich te verbinden met het gezonde deel, merkt Sam dat niet elke situatie om direct ingrijpen vraagt. Er zit ook kracht in even wachten of observeren.
Vanuit het gezonde deel leert Sam:
- herkennen wanneer de vechter actief wordt
- pauzeren voor er actie wordt ondernomen
- ruimte te maken voor andere perspectieven
- de kracht van het enthousiasme te behouden zonder te overweldigen
Dit gezonde deel spreekt vaak met een kalmerende, geruststellende stem:
- ‘Je hoeft niet zo te vechten, het is al goed.’
- ‘Kunnen we een pauze nemen?’
- ‘Wat gebeurt er als we even vertragen?’
Het gezonde deel nodigt je op deze manier uit om je vechtersreactie te gebruiken op een manier die zowel krachtig als verbindend is.
Journaloefening
Je drie delen leren kennen
Neem even de tijd om op te schrijven wat je tot nu toe hebt ontdekt over je verschillende delen.
Lichaamsgerichte therapie: een Somatic Experience-oefening
In de volgende video maak je kennis met een Somatic Experience-oefening, waarbij je gaat werken met zowel de opgebouwde spanning in je lichaam als de gevoelens die hierbij horen. Sommigen ervaren dit vooral lichamelijk, zoals gespannen schouders, gebalde vuisten of een aangespannen kaak. Anderen voelen juist sterke emoties zoals angst, eenzaamheid, machteloosheid of boosheid. Door aandacht te besteden aan wat er zich in je lichaam afspeelt, ontstaat er ruimte en zachtheid voor verwerking. Tijdens somatische oefeningen kunnen verschillende ontladingsprocessen plaatsvinden, zoals:
- trillingen of schokjes in je spieren
- diep zuchten of spontane ademhalingen
- impulsen tot bewegen
- emotionele ontlading zoals huilen of lachen
Deze reacties zijn tekenen dat je lichaam opgehoopte stresshormonen zoals adrenaline en cortisol afvoert – een natuurlijk herstelproces.
In de bibliotheek vind je meer achtergrondinformatie over somatische oefeningen, het werken met je ademhaling en je stem en hoe je lichaam spanning verwerkt.
Het kan zijn dat je tijdens de oefening de neiging voelt om in actie te komen of het proces te willen controleren – dit is heel normaal voor de vechter, die is dit tenslotte gewend. Weet dat je niet meteen alles hoeft los te laten en de oefening ‘perfect’ hoeft te doen. Het gaat erom dat je gaat vertrouwen op het pendelen tussen actie en rust, tussen controle en overgave. In deze oefening leer je daarom juist om te vertragen en te voelen wat er onder die actiegerichtheid leeft. Door kleine, bewuste bewegingen te maken en je ademhaling zijn werk te laten doen, ontdek je nieuwe manieren om met spanning om te gaan.
De oefening duurt ongeveer dertig minuten. Kies een rustige plek waar je ongestoord kunt zijn en draag comfortabele kleding.
Tip – In deze video ga je aan de slag met een situatie waarin je door een persoon getriggerd werd. Is dit dezelfde persoon als degene die je bij de draagkrachtoefening hebt gekozen? Kies dan voor deze module een andere situatie of persoon. Dit helpt je om de verschillende aspecten van relaties apart te kunnen onderzoeken.
Net als de vorige oefening is ook deze bedoeld om vaker te doen. Bij elke herhaling kun je misschien iets meer ontspanning toelaten. Je zult merken dat wat eerst voelde als ‘niets doen’ of ‘controleverlies’, steeds minder bedreigend blijkt dan je dacht.
Journaloefening
De somatische reis
Neem even de tijd om op te schrijven wat je tijdens de somatic experience sessie hebt ervaren.
Journal afgerond?
Je hebt nu ontdekt hoe je vechtersreactie is ontstaan en je hebt je ‘overleefstem’ leren kennen. Ook heb je ervaren hoe deze energie zich in je lichaam manifesteert en welke emoties eronder schuilgaan. In de volgende paragraaf zoomen we in op een onderdeel dat we tot nu toe nog niet hebben besproken: de kracht van de vechter. Als je leert om deze kracht bewust in te zetten, dan kun je bergen verzetten zonder dat het je uitput of afzondert van de wereld om je heen.
De kracht van je vechtersreactie
Laten we terugkeren naar Sams ontwikkeling. Naarmate ze zich verder verdiept in de vechtersreactie, ontstaat er langzaam maar zeker ook een nieuwe blik op het beschermingsmechanisme. Want waar Sam eerst vooral worstelde met de intensiteit van deze energie, worden nu ook de unieke kwaliteiten ervan zichtbaar. Kijk maar mee naar deze ontdekkingen:
Een activerend vuur
De vechtersreactie draagt het vermogen in zich om anderen in beweging te krijgen en te inspireren. Sam leert dat deze kwaliteit niet draait om drammen of pushen, maar om het wakker maken van wat al sluimert in anderen. Het is als een vuur dat anderen kan verwarmen en activeren. Soms in de gedaante van een zacht brandend kampvuur, dat je uitnodigt om dichterbij te komen. Soms als een krachtige vlam die anderen helpt om in actie te komen.
Een authentieke directheid
Waar veel mensen worstelen met het uitspreken van wat er echt speelt, brengt Sams vechtersreactie een verfrissende directheid. Het is geen botte eerlijkheid, maar een helderheid die dingen bespreekbaar maakt die anders onder het tapijt blijven. Sam leert deze directheid te combineren met timing en inlevingsvermogen, waardoor het een instrument wordt voor diepere verbinding in plaats van conflict.
Een natuurlijke ontdekkingsdrang
In haar vechtersreactie schuilt een natuurlijke nieuwsgierigheid die kansen ziet waar anderen ze over het hoofd zien. Deze kwaliteit uit zich in een aangeboren verlangen om nieuwe paden te verkennen, zowel in gesprekken als in projecten. Het vormt zo een bron van verfrissende ideeën, die anderen inspireert om ook buiten de gebaande paden te treden.
Een scheppende levenskracht
Sam heeft een natuurlijk talent om nieuwe mogelijkheden tot leven te brengen. Het is meer dan alleen ideeën hebben – het is het vermogen om deze ook daadwerkelijk vorm te geven en tot bloei te brengen. Ze leert deze creatieve energie te gebruiken om niet alleen te dromen over verandering, maar deze ook concreet gestalte te geven in de wereld.
Deze kwaliteiten zijn allemaal onderdelen van je vechtersreactie, ook al zitten ze misschien nog verborgen onder oude patronen. Naarmate je de vechter in jou beter leert begrijpen én waarderen, kunnen ze steeds verder tot bloei komen.
Terugblik op jouw pad
Het onderzoeken van je beschermingsmechanismen is een groeiproces. Soms zul je merken dat oude vechtreacties terugkomen – dat is volkomen normaal. Het gaat er niet om dat je nooit meer vanuit vechten reageert, maar dat je leert herkennen wanneer het gebeurt en dan bewuster kunt kiezen hoe je je kracht inzet. De oefeningen die je in deze module hebt gedaan, kun je steeds opnieuw gebruiken als ondersteuning. Elke keer dat je oefent, versterk je je vermogen om zowel daadkrachtig als verbindend te zijn.
Journaloefening
Terugblik op jouw pad
Laten we terugblikken op jouw pad. Pak je pen en papier erbij.
Je reis vervolgen
Je bent aan het einde van deze module over het beschermingsmechanisme van de vechter gekomen. Je hebt ontdekt hoe dit mechanisme bij jou werkt, welke wijsheid erin schuilgaat en wat er onder je beschermende daadkracht leeft. Door de oefeningen heb je ervaren hoe je deze energie op een nieuwe manier kunt inzetten: niet door te overstemmen of te overrulen, maar door jouw innerlijke vuur in verbinding met anderen te laten schijnen. Nu is het moment om deze kennis toe te passen in relatie met anderen. Want je innerlijke reis wordt pas echt betekenisvol als je die ook kunt delen met de mensen om je heen.
In de volgende module ga je daarom dieper in op het herstellen van de verbinding na een moment van vechten. Ook in deze module vind je weer een video waarin je praktische handvatten krijgt voor het voeren van een gesprek na een moment waarin de vechter in jou de overhand kreeg. Je ontdekt hoe je de ander,met wie je in een spannende situatie zat, rustig kunt vertellen wat er in je omging tijdens de trigger. Ook leer je hoe je de ander kunt uitnodigen hetzelfde te doen. Dit helpt jullie om een diepere verbinding met elkaar aan te gaan. Je leert onder andere:
• hoe je samen een veilige setting creëert voor deze gesprekken
• welke valkuilen er zijn en hoe je deze kunt herkennen
• hoe je dit stappenplan stap voor stap eigen kunt maken
• wanneer en hoe je de ander om hulp kunt vragen hoe je hier concreet mee kunt beginnen
Deze verdieping helpt je om de theorie die je nu hebt geleerd in de praktijk te brengen.