Puzzelstuk 3 – Impactvolle gebeurtenissen
Welkom bij Puzzelstuk 3
Impactvolle gebeurtenissen en trauma's
Ons leven wordt gevormd door grote en kleine gebeurtenissen. Sommige geven ons vreugde en vertrouwen, andere laten diepe sporen na die we nog steeds met ons meedragen. In dit puzzelstuk richten we ons op deze impactvolle gebeurtenissen – ervaringen die zo’n indruk op je maakten dat ze je manier van denken, voelen en in de wereld staan hebben beïnvloed.
Wat je gaat doen bij dit puzzelstuk:
· Begrijpen hoe je brein reageert op overweldigende ervaringen
· Een persoonlijke tijdlijn maken van impactvolle momenten
· Ontdekken hoe verschillende soorten trauma’s zich kunnen uiten
· Zachte manieren leren om moeilijke herinneringen te benaderen
een tijdlijn
van jouw leven
Wanneer we spreken over impactvolle gebeurtenissen, komt het woord ‘trauma’ al snel om de hoek kijken. Je komt het overal tegen – in gesprekken, boeken, documentaires en natuurlijk ook in deze cursus. Trauma is veel alledaagser dan we vaak denken: in essentie is het een natuurlijke reactie op een overweldigende ervaring. Het gebeurt wanneer iets te veel, te snel of te intens is voor je systeem om te verwerken. Dit kan een eenmalige gebeurtenis zijn zoals een ongeluk, maar net zo goed een langdurige situatie zoals opgroeien met onvoorspelbare ouders. Trauma draait niet om wat er objectief gebeurde, maar om hoe jij erop kon reageren. Wat voor de een traumatisch is, kan op de ander een kleinere impact hebben – dit hangt onder andere af van je leeftijd, je persoonlijkheid, eerdere ervaringen en of je steun had op dat moment.
Ook bij dit puzzelstuk is compassie weer een belangrijk uitgangspunt: veroordeel niet wat voor jou (of een ander) traumatisch is geweest. Het enige wat je hoeft te doen, is het te aanschouwen en er, stapje voor stapje, mee te werken. Aan het begin van deze cursus heb je kennisgemaakt met het concept compassie. Het kan waardevol zijn om tijdens de volgende oefening, waarbij je een tijdlijn van je leven maakt, de meditatie-oefening uit de module Compassie nog eens te doen.
De reis van verwerking
Een pad naar heling
In dit puzzelstuk ga je stap voor stap aan de slag met impactvolle gebeurtenissen uit je leven. Eerst leer je hoe je gedachten, gevoelens en lichamelijke reacties uit balans kunnen raken. Dit inzicht helpt je te begrijpen waarom bepaalde ervaringen je huidige gedrag en gevoelens nog steeds beïnvloeden. Daarna ga je praktisch aan de slag met het maken van een tijdlijn. Door je ervaringen chronologisch in kaart te brengen, ontdek je welke gebeurtenissen en periodes jou hebben gevormd. Je begint de verbanden tussen je reacties nu en je ervaringen uit het verleden te zien. Deze ervaring werkt helend, onder andere omdat je leert om met steeds meer zachtheid naar je jongere zelf te kijken.
De kern van dit puzzelstuk is dat je erkent wat er in je leven is gebeurd en daar ruimte voor maakt. Hierdoor kun je impactvolle gebeurtenissen een plek geven in je leven in plaats van ze te verwerpen, en de wijsheid meenemen die erin verscholen ligt. Het resultaat van de tijdlijnoefening is dat je meer vrijheid in het nu ervaart, omdat je verleden minder grip op je heeft. Dit is niet iets wat je in één dag bereikt. Het is een pad waarop je stap voor stap vooruit kunt gaan, in je eigen tempo.
Voordat we aan de slag gaan met het maken van een tijdlijn, kijken we nu eerst naar het driedelige brein en hoe impactvolle gebeurtenissen je uit balans kunnen halen.
Het driedelige brein
Wat er gebeurt bij overweldigende ervaringen
Om te begrijpen wat er bij trauma in je systeem gebeurt, is het behulpzaam om kennis te maken met het driedelige brein. Dit is een vereenvoudigde manier om naar het verwerken van ervaringen te kijken. Misschien doet het driedelige brein je denken aan de ei-theorie die we eerder bespraken. Waar de ei-theorie laat zien welke delen van onze psyche ontstaan na trauma (traumadeel, overleefdeel, gezond deel), toont het driedelige brein hoe we informatie verwerken via drie verschillende kanalen. Dit zijn de drie delen die samen ons functioneren bepalen:
1. Het cognitieve brein
Dit is het deel dat denkt, analyseert en informatie probeert te begrijpen. Het zit aan de voorkant van je hoofd in wat we de neocortex noemen. Dit deel vertelt je wat er is gebeurd, probeert het te verklaren en zet het in perspectief. Het houdt zich bezig met taal, logica en redeneren.
2. Het emotionele brein
Dit deel, met de amygdala als belangrijk onderdeel, verwerkt je gevoelens en maakt hormonen aan die je stemming beïnvloeden. Het emotionele brein vertelt je hoe je je voelt over wat er gebeurt. Het is betrokken bij emoties als vreugde, angst, boosheid en verdriet.
3. Het lichamelijke brein
Dit deel, ook wel het reptielenbrein genoemd, huist in je hersenstam en stuurt automatische reacties aan zoals spanning, ontspanning, ademhaling en hartslag. Dit brein vertelt je via lichamelijke sensaties wat er aan de hand is. Het reguleert basisfuncties zoals ademhaling, hartslag en spijsvertering.
Zolang je in een ontspannen situatie verkeert, werken deze drie delen als een harmonieus team samen. Ze communiceren voortdurend met elkaar. Wanneer er iets ingrijpends gebeurt, kunnen deze delen versnipperd raken – de verbinding tussen de delen wordt verbroken. Door de versnippering verliezen ze hun normale samenwerking en dat merk je bijvoorbeeld doordat:
- je hoofd zegt dat alles prima is, maar je lichaam in alarmstand blijft
- je (rationeel) weet dat je veilig bent, maar emotioneel paniek voelt
- je je lichamelijk gespannen voelt, maar je niet kunt bedenken waarom dat zo is
Deze versnippering is een natuurlijke beschermingsreactie van je systeem. Je systeem doet precies wat het geleerd heeft om je te beschermen. Om beter te kunnen herkennen of de samenwerking in jouw driedelige brein is verstoord, gaan we wat dieper in op wat er in elk deel gebeurt.
Het cognitieve brein in onbalans
Bij een overweldigende ervaring kan dit deel:
- in overdrive gaan: je blijft malen, analyseren en zoeken naar verklaringen
- blokkeren: je kunt niet helder denken, vergeet details of krijgt een ‘black-out’
- verward raken: je gedachten gaan alle kanten op, je kunt geen coherent verhaal vormen
- vertekenen: je interpreteert situaties vanuit een negatief raamwerk (‘Ik deed het weer verkeerd’)
Een voorbeeld: na een onverwacht conflict op het werk blijf je ‘s nachts wakker liggen, speel je steeds de situatie opnieuw af in je hoofd en bedenk je allerlei dingen die je had kunnen zeggen. Je cognitieve brein is in overdrive, probeert controle te krijgen door te blijven analyseren.
Het emotionele brein in onbalans
Bij een overweldigende ervaring kan dit deel:
- overspoeld raken: emoties zijn zo intens dat ze je overweldigen
- afgesloten worden: je voelt je verdoofd of leeg, alsof er een muur tussen jou en je gevoelens staat
- vastzitten in één emotie: je blijft hangen in angst, boosheid of verdriet, zelfs als de situatie voorbij is
- onvoorspelbaar worden: je emoties schommelen, je reageert heftiger dan nodig is
Een voorbeeld: na een pijnlijke relatiebreuk merk je dat je in alledaagse situaties plotseling in tranen kunt uitbarsten, zoals bij het horen van een nummer op de radio of het zien van een stel dat hand in hand loopt. Je emotionele brein is nog steeds zo gevoelig dat zelfs kleine triggers een intense reactie veroorzaken.
Het lichamelijke brein in onbalans
Bij een overweldigende ervaring kan dit deel:
- gespannen raken: je spieren zijn constant aangespannen, je schouders staan hoog, je kaak is strak
- bevroren raken: je voelt je zwaar, moe of machteloos, alsof je lichaam niet wil bewegen
- hyperalert worden: je schrikt snel, slaapt slecht, hebt buikpijn of hoofdpijn
- gevoelloos worden: je voelt weinig in je lichaam, bent ‘uit je lichaam’ of niet aanwezig
Een voorbeeld: na een auto-ongeluk merk je dat je maandenlang steeds verkrampt als je bij iemand anders in de auto zit. Je hart gaat sneller kloppen bij het naderen van een kruising, je handen worden zweterig. Je lichamelijke brein reageert nog steeds alsof je in gevaar bent.
De fasen van verwerking
Het helingsproces van impactvolle gebeurtenissen heeft tijd nodig en gebeurt vaak in fasen. Soms is een deel van je brein al klaar voor verwerking, terwijl de andere delen nog tijd nodig hebben.
- Misschien kan je cognitieve brein al begrijpen wat er gebeurde (‘Ik snap nu waarom die relatie eindigde’), maar je emotionele brein heeft nog steeds tijd nodig om het verdriet te verwerken.
- Of is je emotionele brein al in staat om de pijn te voelen, maar je lichaam houdt nog vast aan de spanning en bescherming.
- Soms is je lichaam al begonnen met het ontladen en verwerken van emoties (via trillen, huilen of bewegen), maar kan je cognitieve brein het nog niet plaatsen.
Het is belangrijk om te beseffen dat dit een natuurlijk proces is. Je hoeft niet alle delen tegelijk te verwerken. Sterker nog, vaak werkt het beter om één deel eerst ruimte te geven. De andere delen volgen dan vaak vanzelf, op hun eigen tijd. En dat is helemaal oké, je mag vertrouwen op het tempo dat jouw systeem je aangeeft. Verwerking ziet er dan ook voor iedereen anders uit, maar er zijn enkele gemeenschappelijke elementen. Ik beschrijf ze hier en laat je zien hoe ze in de cursus terug kunnen komen:
1. Erkenning
Het begint met erkennen wat er is gebeurd en welke impact dat op je heeft gehad. Dat is niet hetzelfde als het goedkeuren of accepteren – het is simpelweg de realiteit onder ogen zien.
2. Ruimte voor alle delen
Elk deel van je brein heeft zijn eigen manier van verwerken:
- Je cognitieve brein heeft behoefte aan begrip, samenhang, een verhaal dat klopt → in de cursus zijn het vooral de journaloefeningen die je hierbij helpen.
- Je emotionele brein heeft behoefte aan het voelen en uiten van emoties, het doorleven van wat er was → in de video’s, meditaties en grondingsoefeningen werk je met dit deel van je brein.
- Je lichamelijke brein heeft behoefte aan ontlading, beweging, trillen, schudden en diepe ademhaling → met name in de oefeningen bij de drie afzonderlijke paden werk je met dit deel van het brein.
3. Integratie
Wanneer elk systeem zijn eigen tijd heeft gehad, gaan ze natuurlijk samenwerken. Je begint te begrijpen welke gedachten welke emoties oproepen, en hoe je lichaam daarop reageert. Het verhaal wordt compleet omdat alle aspecten ervan zijn erkend en gevoeld. Hierdoor verandert de impact van de ervaring. Waar het voorheen misschien als een zware steen op je maag lag of je gedachten beheerste, wordt het nu een verhaal dat je kunt vertellen zonder erdoor overweldigd te raken. Deze integratie voelt vaak als een ‘klik’, alsof puzzelstukjes op hun plek vallen. Het gebeurt spontaan tijdens of na het doorwerken van de modules. Je merkt het doordat een zwaar onderwerp ineens lichter aanvoelt, of doordat je er met meer rust over kunt praten.
4. Betekenis geven
In deze fase kun je betekenis geven aan wat er is gebeurd. Niet in de zin van ‘alles gebeurt met een reden’, maar meer: ‘Dit is wat ik hieruit heb geleerd, zo heeft deze ervaring me gevormd.’ Naarmate je meer puzzelstukken verkent, begin je patronen te zien en te begrijpen hoe bepaalde ervaringen je hebben gevormd. De afsluitende journalvragen helpen je hierbij. Je hoeft niet alles meteen te begrijpen, betekenis ontstaat vaak geleidelijk.
5. Meenemen van wijsheid
In de laatste fase neem je de wijsheid en het inzicht van deze ervaring mee, terwijl je de pijn en de stress kunt loslaten. De ervaring wordt deel van je levensverhaal, zonder dat hij je nog beheerst.
Dit is waar de hele cursus naartoe werkt. Door alle modules heen ontwikkel je meer zelfbegrip en compassie voor je eigen verhaal. Je leert je verleden te zien als vormend in plaats van bepalend voor wie je nu bent.
In dit puzzelstuk ga je aan de slag met het maken van je eigen tijdlijn waarin je de belangrijkste gebeurtenissen en ervaringen uit je leven plaatst. Door bewust aandacht te geven aan je ervaringen, help je je systeem om ze stap voor stap te integreren.
Zoals gezegd, kost het integreren van al je opgedane ervaringen tijd en kan het niet geforceerd worden. Soms ben je er nog niet klaar voor om een bepaalde ervaring volledig te doorlopen. Dat is volkomen oké. Wanneer dat gebeurt, kun je het puzzelstuk gewoon later openen om er alsnog mee aan de slag te gaan. Ook het leven zelf zal je regelmatig uitnodigen om verder te helen: een herkenbaar verhaal van iemand anders, een film die je laat huilen, een nieuwe relatie die oude pijn triggert én helpt helen, of een beweegactiviteit zoals yoga die ineens van alles losmaakt.
Wanneer dit je overkomt, laat het gebeuren in het tempo dat je op dat moment aankunt. Alles in deze cursus en het leven om je heen is een uitnodiging tot verdere transformatie – maar alleen binnen je eigen tempo, op het juiste moment voor jou.
Hier komt de vallende puzzel animatie
Verschillende soorten impactvolle gebeurtenissen
Voordat je zometeen aan je tijdlijn gaat werken, is het handig om te weten welke soorten ervaringen je erop kunt zetten. Impactvolle gebeurtenissen kunnen op verschillende manieren je leven hebben beïnvloed.
Eenmalige gebeurtenissen
Dit zijn specifieke momenten die je uit balans brachten, zoals:
- een ongeval of medische ingreep
- een plotseling verlies (overlijden, baanverlies of relatiebreuk)
- een pijnlijke afwijzing of teleurstelling
- een moment waarop je je onveilig of machteloos voelde
Herhaalde ervaringen
Sommige ervaringen maakten meer impact omdat ze vaker voorkwamen:
- periodes van pesten of buitensluiting
- terugkerende conflicten in belangrijke relaties
- regelmatige medische behandelingen of ziekenhuisopnames
- patronen van kritiek of afwijzing
Langere periodes
Soms was het niet één gebeurtenis maar een hele periode die je vormde:
- opgroeien met een emotioneel afwezige ouder (door depressie of verslaving)
- leven in een omgeving met veel spanningen of conflicten
- een tijd waarin je verantwoordelijk was voor het welzijn van anderen
- periodes van grote onzekerheid of verandering
Wat je zelf deed
Vergeet ook niet dat wat jij zelf deed of juist niet deed impactvol kan zijn:
- momenten waarop je iets zei of deed waar je later spijt van had
- situaties waarin je niet voor jezelf opkwam
- keuzes waar je achteraf spijt van had
omarmen
dát we kwetsbaar zijn
maakt je weerbaarder.
— elkedagzin
De tijdlijn
Het driedelige brein helen
Bij het maken van je tijdlijn word je uitgenodigd om vanuit nieuwsgierigheid naar je leven te kijken. Jij bepaalt helemaal zelf hoe lang je bij bepaalde gebeurtenissen wilt stilstaan en welke diepte je opzoekt.
Voor deze oefening heb je een vel papier nodig en wat tijd en rust voor jezelf. Het kan zijn dat het je niet in een keer lukt de gehele tijdlijn en de journaloefening die erbij hoort, af te krijgen. Dat hoeft ook niet: neem je tijd. Scroll eerst even naar beneden toe om de oefening ‘Voor als je geraakt wordt’ door te lezen. Weet dat deze je fijn ondersteunt in het maken van je tijdlijn.
Leg het papier horizontaal neer en teken een levenslijn van links naar rechts: van ‘-9 maanden’ (je tijd in de baarmoeder) aan de linkerkant tot je huidige leeftijd aan de rechterkant.
Oefening
Stap 1 · je geboorte en vroege jaren
Begin met wat je weet over je tijd in de baarmoeder en je geboorte. Misschien is dit informatie die je van je ouders hebt gehoord of die je uit babyboeken of verslagen hebt. Heb je puzzelstuk 1 al doorlopen? Dan kun je deze informatie ook daarvandaan halen. Enkele vragen die je kunnen helpen:
- Hoe verliep de zwangerschap van je moeder?
- Waren er complicaties tijdens je geboorte?
- Hoe waren je eerste levensdagen en -maanden?
* Plaats deze informatie op het begin van je tijdlijn. Het is niet erg als je niet alles weet – werk met wat je wel weet of wat je uit verhalen hebt gehoord.
Stap 2 · impactvolle gebeurtenissen en periodes markeren
Loop in gedachten je levenspad af en markeer specifieke impactvolle momenten of periodes. Focus op ervaringen die een duidelijke invloed hebben gehad op wie je bent geworden. Denk aan:
- Belangrijke verlieservaringen: overlijden van dierbaren, het einde van belangrijke relaties, verliezen van werk of status
- Ingrijpende veranderingen: verhuizingen, schoolwisselingen, carrièreveranderingen
- Periodes van onveiligheid in belangrijke relaties: periodes waarin je je fysiek of emotioneel onveilig voelde
- Keerpunten: momenten waarop je leven een duidelijke wending nam
- Diepe kwetsuren: situaties waarin je je verraden, afgewezen of diep gekwetst voelde
- Betekenisvolle successen: prestaties of overwinningen die je zelfbeeld sterk hebben beïnvloed
* Noteer bij elke gebeurtenis of periode hoe oud je ongeveer was. Het hoeft niet precies, een schatting is genoeg. Gebruik eventueel verschillende kleuren om alle soorten ervaringen te markeren.
Stap 3 · dieper ingaan op enkele ervaringen
Kies nu de meest impactvolle die in het hier en nu nog merkbaar impact hebben en onderzoek die verder. Voor elke ervaring, journal over de volgende vragen:
- Wat is er feitelijk gebeurd?
- Beschrijf zo goed mogelijk wat er objectief plaatsvond, zonder oordeel.
- Beschrijf zo goed mogelijk wat er objectief plaatsvond, zonder oordeel.
- Hoe voelde je je toen?
- Welke emoties komen naar boven als je hieraan terugdenkt?
- Welke emoties komen naar boven als je hieraan terugdenkt?
- Wat was het meest impactvolle hieraan?
- Waarvan denk je dat het je het meest geraakt of gekwetst heeft?
- Werd je hierin ondersteund?
- Was er iemand die je hielp om deze ervaring te verwerken? Of miste je juist ondersteuning?
- Was er iemand die je hielp om deze ervaring te verwerken? Of miste je juist ondersteuning?
- Hoe beïnvloedt deze ervaring je nu nog?
- Zijn er situaties in je huidige leven die oude gevoelens of reacties oproepen die met deze ervaring te maken hebben?
- Zijn er situaties in je huidige leven die oude gevoelens of reacties oproepen die met deze ervaring te maken hebben?
- Hoe kijk je nu naar jezelf in die situatie?
- Ben je kritisch op hoe je reageerde, of kun je met compassie naar je jongere zelf kijken?
- Ben je kritisch op hoe je reageerde, of kun je met compassie naar je jongere zelf kijken?
- Wat zou je jezelf willen geven of vergeven?
- Als je met de wijsheid van nu naar je jongere zelf kijkt, wat zou je jezelf willen meegeven of wat zou je anders willen doen?
- Als je met de wijsheid van nu naar je jongere zelf kijkt, wat zou je jezelf willen meegeven of wat zou je anders willen doen?
* Bij het beantwoorden van deze vragen komen er misschien moeilijke emoties omhoog. Neem de tijd die je nodig hebt en wees mild voor jezelf. Je hoeft niet alles in één keer te doen en je kunt altijd een pauze nemen als het te intens wordt.
Een Oefening
Voor als je geraakt wordt
Als je merkt dat het maken van de tijdlijn sterke emoties oproept, neem dan een pauze en probeer deze eenvoudige oefening:
- Voel je voeten op de grond. Merk de druk op, voel waar je voeten contact maken met de ondergrond. Benoem dit voor jezelf: ‘Ik merk op dat de voorkant of juist achterkant van mijn voeten het meeste contact maken met de ondergrond.’
- Richt je aandacht op je bekken en zitbotten. Voel hoe je zit, waar je druk voelt en benoem dit voor jezelf: ‘Ik merk op dat ik wat naar achteren in mijn bekken zit, ik voel mijn billen die zwaar zijn’ of ‘ik zit iets meer naar voren toe en voel druk nabij mijn liezen.’
- Leg een hand op je hart of buik en vraag jezelf: ‘Wat raakt me nu het meest?’
- Benoem welk gevoel dit bij je oproept (zoals verdriet, boosheid of schaamte)
- Neem een moment om te voelen waar in je lichaam dit gevoel het sterkst aanwezig is, leg je hand op die plek en adem er rustig een paar minuten naartoe.
Deze oefening helpt je om contact te maken met wat er vanbinnen bij je leeft, zonder erin te verdwijnen. Daarna kun je beslissen of je door wilt gaan, een pauze wilt nemen, of misschien ondersteuning wilt vragen.
Tot slot
De reis gaat door
Met het maken van je tijdlijn heb je een moedige stap gezet op het pad van heling. Je hebt momenten en periodes onder ogen gezien die je hebben gevormd en bent daarmee begonnen met het helen van wat versnipperd raakte in je driedelige brein.
Wat je meeneemt uit dit puzzelstuk is niet alleen inzicht in je verleden, maar ook een dieper begrip van jezelf in het hier en nu. Je begrijpt waarom bepaalde situaties je sterker raken dan andere, en hoe je patronen die je niet meer dienen, kunt herkennen en transformeren.
Onthoud dat je niet alleen bent in deze reis. De ervaringen die je hebt verkend maken je menselijk – ze verbinden je met anderen die soortgelijke wegen hebben bewandeld. En het belangrijkste: ze maken je tot wie je bent, met al je wijsheid, kracht en veerkracht.
Waar ga je nu naartoe?
Nu je dit diepe werk hebt gedaan, kun je kiezen welk puzzelstuk het beste aansluit bij waar je nu staat:
· Puzzelstuk 1 – Je tijdlijn: Ontdek hoe je vroegste ervaringen je hebben gevormd
· Puzzelstuk 2 – Je persoonlijke eigenschappen: Verken welke karaktertrekken jou uniek maken
· Puzzelstuk 4 – Externe factoren: Leer bewuster omgaan met wat het leven je brengt
· Puzzelstuk 5 – De dans met je ouders: Onderzoek hoe je vroegste relaties doorwerken in je huidige verbindingen
Elk puzzelstuk biedt nieuwe perspectieven die de wijsheid die je hier hebt opgedaan verder kunnen verdiepen.